STOGODIŠNJICA OSNIVANJA KRALJEVINE SRBA, HRVATA I SLOVENACA

0
32
Proglašenje Kraljevine SHS

Na današnji dan, 1. decembra 1918. godine, regent Aleksandar Karađorđević proglasio je u palati Krsmanović na Terazijama stvaranje prve zajedničke države Južnih Slovena – Kraljevine Srba Hrvata i Slovenaca.

Šta god danas, nakon krvavog raspada zajedničke države devedesetih godina, mi mislili o Jugoslaviji, istorija je zabeležila da je Kraljevina Srbija još početkom Prvog svetskog rata zvanično objavila da su njeni ratni ciljevi ujedinjenje Srba, Hrvata i Slovenaca, što je potvrđeno Niškom deklaracijom Skupštine Kraljevine Srbije, 7. decembra 1914. godine.

PODELA INDUSTRIJSKE SOLI SVAKODNEVNO U ZGRADI OPŠTINE I NA „GALETU”

– Uverena u rešenost celog srpskog naroda da istraje u svetoj borbi za odbranu svoga ognjišta i svoje slobode, vlada Kraljevine smatra kao svoj najglavniji i u ovim sudbonosnim trenucima jedini zadatak, da obezbedi uspešan svršetak ovog velikog vojevanja koje je, u trenutku kad je započeto, postalo ujedno borbom za oslobođenje i ujedinjenje sve naše neslobodne braće Srba, Hrvata i Slovenaca – stajalo je u zvaničnom obaveštenju.

1024px-Flag_of_the_Kingdom_of_Yugoslavia_(state).svg

Ubrzo je usledilo formiranje Jugoslovenskog odbora 1915. godine, koji su sačinjavali istaknuti Srbi, Hrvati i Slovenci sa prostora tadašnje Habzurške monarhije opredeljeni za stvaranje države, nove zajednice Južnih Slovena.

Konkretni pregovori o ujedinjenju postignuti su na Krfu, gde je 20. jula 1917. doneta tzv. Krfska deklaracija, a u Ženevi 9. novembra 1918. godine, potvrđeno Ženevskim sporazumom, od strane Kraljevine Srbije, Narodnog veća iz Zagreba i Jugoslovenskog odbora iz Londona.

U jeku raspada Austrougarske, pod vođstvom čelnika i pristalica Jugoslovenskog odbora u Zagrebu je proglašena Država Slovenaca, Hrvata i Srba, kao zemlja Južnih Slovena dotadašnje Austrougarske. Pošto je prethodno u Novom Sadu Velika narodna skupština 25. novembra 1918. donela odluku o prisajedinjenju Kraljevini Srbiji, a dan ranije 24. novembra i Skupština Srema u Rumi, Vojvodina je u zajedničku državu stupila kao sastavni deo Srbije. Takođe, krajem novembra „Podgorička skupština” donela je odluku o pripajanju Crne Gore Kraljevini Srbiji.

„STOP KRVAVIM KOŠULJAMA“: NO PASARAN

Tako je 1. decembra 1918. godine regent  Aleksandar Karađorđević, od 1921. godine kralj, u palati Krsmanović proglasio stvaranje nove države. Zajednička država je 1929. preimenovana u Kraljevinu Jugoslaviju, što je samo bio dosledni nastavak izvorne koncepcije integralnog jugoslovenstva – odnosno uverenja da je reč o jednom troimenom narodu s kojom je obrazovana zajednička država što je bilo uneto i u „Vidovdanski ustav” iz 1921. godine. Nakon atentata i smrti kralja Aleksandra (1934) Kraljevina Jugoslavija postojala je do Drugog svjetskog rata.

Kralj Aleksandar I Karađorđević
Kralj Aleksandar I Karađorđević

Sa istorijske distance od jednog veka, posle dva velika svetska rata, u kome su njeni narodi učestvovali na različitim stranama, nakon previše prolivene krvi i ugašenih života tokom stvaranja i kasnije raspada zajedničke države devedesetih godina prošlog veka, danas je o prvoj zajedničkoj državi Južnih Slovena teško objektivno govoriti. Posebno jer o Jugoslaviji kao zajedničkoj državi južnoslovenskih naroda postoje potpuno različita mišljenja. Ako u tu polarizaciju, osim nacionalnih, dodamo i ideološke razlike, od monarhista i republikanaca do demokrata i komunista, teško da ćemo se složiti i nepristrasno prosuđivati o vremenu u kome je zajednička država stvorena, a posebno o značaju koji je tada i kasnije imala za sve narode na ovim turbulentnim prostorima.

Predstava “Zvonar Bogorodičine crkve u novogodišnjoj noći” premijerno 15. decembra u Kombank dvorani

Bilo kako bilo, nesporno je da su u tu zajedničku državu generacije naših predaka uložile mnogo i da je Jugoslavija, bilo kao Kraljevina ili socijalistička, važan deo srpske i zajedničke prošlosti, koja, hteli – ne hteli utiče i na našu sadašnjost i neizvesnu budućnost.

(Starogradski.com)

OSTAVI ODGOVOR