AZBUKA STAROG GRADA: P kao Palata Penzionog fonda, a posle svega – pozorište (FOTO)

0
171
FOTO: Starogradski.com
Samo nekoliko meseci pred početak Drugog svertskog rata na uglu današnjih Terazija (tadašnjeg Prestolonaslednikovog trga) i Trga Nikole Pašića (tadašnje Ulice kralja Aleksandra) završena je gradnja Palate Penzionog fonda činovnika i služitelja Narodne banke. Preko puta nje već je bila podignuta zgrada Zadužbine Sime Andrejevića Igumanova, te je novo zdanje i zbog svog položaja i zbog monumentalnosti zgrade preko puta i kod investitora i u postupku projektovanja tretirano kao njen pandan.
Palatu Penzionog fonda projektovao je ruski emigrant Grigorije Samojlov, rođen 1904. godine, koji je gimnaziju i srednju slikarsku školu završio u Rusiji, a studije arhitekture na Tehničkom fakultetu u Beogradu 1930. godine. Konkurs za idejno rešenje ove palate raspisan je jula 1937. godine i na njemu je priloženo čak 29 radova. Na konkursu je nagrađeno šest radova i oni su bili izloženi u sali Inženjerskog doma. Jedan od konkursnih radova odskakao je od ostalih avangardnošću, jer je predviđao gradnju dvadesetospratnog oblakodera u jednom delu, sa petospratnim krilom orijentisanim prema Terazijama.
 
Američki bioskop
 
Palata Penzionog fonda smatra se najznačajnijim i najmonumentalnijim delom Grigorija Samojlova. U projekotovanju i gradnji ovog zdanja uspešno su kombinovana i sjedinjena dva oprečna stilska opredeljenja – akademizam i modernizam. Dugo posle Drugog svetskog rata ovo zdanje bilo je poznato kao palata “Beograd” – prema istoimenom bioskopu poznate američke kuće MGM, koji je u njemu bio otvoren 24. oktobra 1940. godine.
 
Parter bioskopa sa 670 mesta i magacini projektovani su u suterenu zgrade. U prizemlju su se nalazili ulazi, hol i galerija bioskopa, kao i prostor za nekioliko trgovinskih radnji. Osim bioskopskog, zgrada ima jedan ulaz za stambeni deo koji se nalazi prema Trgu Nikole Pašića i još jedan ulaz sa trga, koji služi kao izlaz iz bioskopa. Zgrada ima mezanim i pet spratova, a stanovi i kancelarije raspoređeni su oko središnjeg svetlarnika.
 
Priklanjanje modernizmu vidljivo je u oblikovanju i izvođenju bioskopskog predvorja i enterijera. Iz hola se na troja vrata ulazilo u dvoranu, a sa strane je bilo osam odvojenih loža. U parteru i na galerijama bioskop je mogao da primi preko hiljadu gledalaca. Ovakva bioskopska sala imala je najsavremeniju opremu za prikazivanje filmova i za ventilaciju, a u njoj je prvi put kod nas bio primenjen takozvani američki sistem klimatizacije.
 
Ova bioskopska sala je imala neke tadašnje svetske novotarije. Na primer, blagajne su imale signalnu tablu koja je posetiocu pokazivala koje mesto dobija i koja su mesta još slobodna. Takođe, u blagajni se nalazila tabla preko koje je posetilac, ako je očekivao telefonski poziv i ostvio broj svog sedišta, mogao da bude obavešten o pozivu svetlom signalne sijalice na svom sedištu. Garderoba je bila organizovana tako da su gledaoci svoje kapute, koje su ostavljali na ulazu, posle projekcije mogli da ih uzmu na izlazu koji se nalazio prema današnjem Trgu Nikole Pašića.
FOTO: Starogradski.com
FOTO: Starogradski.com
Decenija neizvesnosti
 
Dugo posle Drugog svetskog rata bioskop “Beograd” i novoosnovano Pozorište na Terazijama delili su prostor. Pozorište je dobilo niz prostorija na međuspratu, prvom i drugom spratu. Već duži niz godina Pozorište na Terazijama je jedini korisnik ovog prostora. Duže od jedne decenije trajala je rekonstrukcija i adaptacija prostora nekadašnjeg bioskopa “Beograd” za potrebe jedinog muzičkog pozorišta u nas.
Projekat je započet u momentu kada se nisu mogli naslutiti tako dramatičan raspad Jugoslaviije stvorene u Drugom svetskom ratu, hiperinflacija i nemaština. Mnogo toga nepredviđenog, u tehničkom smislu, dogodilo se kada su radovi na rekonstrukciji započeti. U jednom momentu, pod znak pitanja stavljen je i sam opstanak Pozorišta na Terazijama. Srećom, posle mnogih peripetija, glumci ovog pozorišta ponovo su zaigrali na staroj adresi, ali na novoj sceni.
(Starogradski.com)

OSTAVI ODGOVOR