AZBUKA STAROG GRADA: U kao Udruženje književnika Srbije u Francuskoj 7 (FOTO)

0
124
Starogradski.com

Zgradu Udruženja književnika Srbije u Francuskoj 7 projektovao je arhitekta Jovan Ilkić za predsednika Vlade Srbije Milana Piroćanca (1837-1897). Radovi na izgradnji ove kuće završeni su oko 1885. godine. Međutim, Piroćanac se u ovu kuću nije uselio kao predsednik Vlade, nego kao advokat, jer u međuvremenu, 1883. godine, njegova Vlada nije dobila poverenje naroda.

Kuća Milana Piroćanca građena je u neorenesansnom stilu sa bogatom dekoracijom na fasadama i u enterijeru. Fasade su oživljene profilisanim vencima i fino obrađenim detaljima oko portala, prozora i središnjeg balkona na spratnom delu. Zgrada ima podrum, prizemlje i sprat. Najpoznatija zdanja koja je projektovao arhitekta Ilkić su zgrada Narodne Skupštine, hotel “Moskva” i zgrada na uglu Cara Lazara i Kralja Petra.

AZBUKA STAROG GRADA: T kao Terazije, epicentar društvenog života Beograda (FOTO)

U drugoj polovini 20. veka kuća Milana Piroćanca postala je dom srpskih pisaca. U njemu se više decenija nalaze prostorije Udruženja književnika Srbije, a pre šesnaest godina počelo je da deluje i Srpsko književno društvo. Osim dve ugledne književničke organizacije, u Francuskoj 7 se nalaze Udruženje prevodilaca Srbije i Zadužbina Miloša Crnjanskog. U podrumskim prostorijama radi i restoran “Klub književnika”, koji koristi i dvorište jedne od najlepših beogradskih kuća.

Starogradski.com
Starogradski.com

Udruženje književnika Srbije najstarija je organizacija pisaca u Srbiji. Najpre se zvalo Srpsko književničko društvo, koje je osnovano davne 1905. godine. Prvi predsednik je bio Simo Matavulj, sekretar Jovan Skerlić, a među prvim članovima su bili Aleksa Šantić i Jovan Dučić. Posle kraćeg zastoja u radu, obnovljeno je 1911. godine kao Društvo srpskih književnika, a za predsednika je izabran Borisav Stanković. Posle Prvog svetskog rata vodio ga je Branislav Nušić, a Isidora Sekulić bila je predsednica u godinama posle Drugog svetskog rata. Oduvek su ga vodili istaknuti srpski pisci – Ivo Andrić, Matija Bećković, Slobodan Rakitić i mnogi drugi, a danas, u drugom mandatu, njime predsedava istaknuti srpski pesnik Radomir Roko Andrić.

Mnogi ovu kuću nazivaju mestom slobodoumnosti, intelektualne hrabrosti i velikih ideja, ne samo zbog toga što je ona dom srpskih pisaca, već što je i Milan Piroćanac bio oštar protivnik demagogije, demokrata liberalno-konzervativnih shvatanja, nepotkupljiv u principijelnim stvarima, otvoreno suprostavljen autokratizmu kralja Milana i veliki kritičar primitivizma. Slobodan Jovanović ga opisuje kao visokog i krakatog čoveka koji podseća na žirafu sa mršavom glavom uglednog profesora.

AZBUKA STAROG GRADA: S kao Stari dvor, kraljevski sjaj Obrenovića i mesto okupljanja srpskih reprezentativaca (FOTO)

Kao i Jovanović, većina savremenika smatrala je Piroćanca oštroumnim misliocem, ali neuspešnim državnikom zbog toga što se u trenutku kada su se reforme društva zahuktale, okrenuo radikalima. Međutim, današnji istoričari smatraju da je Piroćanac bio jedan od boljih predsednika vlade u Srbiji u 19. veku. Uz to je bio i harizmarični vođa Srpske napredne stranke u periodu 1880. do 1886. godine i njen prvi ideolog koji je znao vešto da balansira između naglašenog liberlizma i umerenog konzervativizma. Iz politike se povukao kada na Glavnom odboru stranke nije prošao njegov predlog da se napravi naprednjačko-liberalna koalicija i time obori vlada njegovog stranačkog kolege Milutina Garašanina.

Starogradski.com
Starogradski.com

Kada je izašao iz politike Piroćanac je doživeo slavu i kao advokat kraljice Natalije, koju je zastupao u njenoj brakorazvodnoj parnici sa kraljem Milanom. Razvodi kraljevskih brakova u to vreme nisu bili jednostavni. Piroćanac je briljirao što zbog svojih pravničkih umeća, što zbog toga što je bio ljut na kralja koji ga je nekoliko puta izigrao. Srpska javnost pratila je ovo suđenje s nesvakidašnjim uživanjem i navijaem za kraljicu Nataliju zbog njene proruske i velikosrpske orijentacije. Zbog nemogućnosti da se na sudu suprostavi Piroćancu, kralj Milan je izvršio pritisak na mitropolita Teodosija, koji je kasnije svojim blagoslovom raskinuo ovaj brak. Odluka mitropilita je ubrzo nakon toga bila poništena a javnost je nastavljala da prati smicalice advokata Piroćanca.

AZBUKA STAROG GRADA: R kao Radio Beograd, najstariji elektronski medij na Balkanu (FOTO)

Kada je pala naprednjačka vlada Milutina Garašanina, pristalice liberala i radikala počele su obračun sa političkim neistomišljenicima, što je trajalo sve do 1889. godine, a počelo je kamenovanjem kuće Milana Piroćanca u Francuskoj 7. Milan Piroćanac je umro u Beogradu 1897. godine. Sahranjen je u velikoj porodičnoj grobnici na Novom groblju.

(Starogradski.com)

OSTAVI ODGOVOR