TRIDESET GODINA OD OTVARANJA PEŠAČKE ZONE U KNEZ MIHAILOVOJ: Kratka istorija ulice od „Albanije“ do „Srpske krune“ (FOTO)

0
2596
FOTO: Starogradski.com

Povodom trideset godina od otvaranja pešačke zone u Knez Mihailovoj ulici, Starogradski.com priprema ciklus tekstova o znamenitostima najpoznatije ulice u Srbiji

Temeljna rekonstrukcija Knez Mihailove ulice izvedena je 1987. godine po projektu arhitekte Branislava Jovina. Radovi su započeti 11. maja, a ulica je za pešake zvanično otvorena 20. oktobra iste godine. Do rekonstrukcije čuvena beogradka štrafta imala je kolovoz i trotoare, a njena obnova se smatra najvećim zahvatom u zaštiti starog gradskog jezgra. Tada je Knez Mihailova u svakom pogledu postala isključivo pešačka zona, a uz kolovoz su rekonstrisane i popravljene brojne fasade na zgradama koje uživaju status kulturno-istorijskog nasleđa Beograda.

DO YOU SPEAK ENGLISH? Besplatni časovi engleskog jezika u svim vrtićima na Starom gradu

Nastanak i razvoj najpoznatije beogadske ulice povezn je najviše sa dvema ličnostima – knezom Mihailom Obrenovićem, koji se isticao zalaganjem za evropeizaciju Beograda, i Emilijanom Josimovićem, uz čije ime se najčešće dodaje sintagma „prvi srpski urbanista“. Josimovićev plan je objavljen 1867. godine – iste godine kada je knez Mihailo od Ali-Riza paše primio ključeve Beogradske tvrđave, što je označilo kraj turske vladavine u Srbiji.

FOTO: Starogradski.com
FOTO: Starogradski.com

Realizacija Josimovićevog plana započeta je već dve godine kasnije i jedan od prvih poslova bilo je uređenje Delijske ulice. Tim imenom nazivan je deo današnje Knez Mihailove od Ulice kralja Petra do Ulice Vuka Karadžića. Na levoj strani ovog dela ulice nalazila se nekadašnja bašta kneza Aleksandra Karađorđevića, koja je konfiskovana i pretvorena u državno dobro po povratku na vlast kneza Miloša Obrenovića 1858. godine. U sledećoj etapi Knez Mihailova je prosečena do Obilićevog venca, a već 1870. ona je izašla na Terazije.

AZBUKA STAROG GRADA: P kao Palata Penzionog fonda, a posle svega – pozorište (FOTO)

Više vremena bilo je potrebno da se u potpunosti ostvari ideja o povezivanju Kalemegdna i Terazija. To u prvom momentu nije bilo moguće zbog privatnih imanja u kvartu između ulica Kralja Petra i Pariske. Tokom realizacije Josimovićevog plana bilo je izvesnih odstupanja od njega, ali su poprečne ulice, koje danas čine takozvano područje Knez Mihailove, uglavnom formirane ili prosečene prema Josimovićevom planu.

Knez Mihailova pre rekonstrukcije; FOTO: Starogradski.com
Knez Mihailova pre rekonstrukcije;
FOTO: Starogradski.com

Samo nekoliko kuća koje su u Knez Mihailovoj građene pre Josimovićevog plana postoje i danas. Najstarije među njima su nekadašnji hoteli „Grčka kraljica“ (broj 51) i „Rusija“ (broj 38). Svaka zgrada u Knez Mihailovoj značajna je ili zbog svojih arhitektonskih vrednosti, zbog ličnosti koje su ih gradile ili u njima živele, zbog događaja koji su se u njima odigravali, ili zbog instiucija koje su u njima funkcionisale.

FOTO: Starogradski.com
FOTO: Starogradski.com

Nekim kućama se ne zna projektant, kao ni tačna godina gradnje, ali su sve uglavnom projektovali, gradili i dograđivali poznati graditelji. U početku, Knez Mihailova nije bila najatraktivnija ulica za poslovanje, stanovanje i društvni život. To se dogodilo tek prvih godina prošlog veka. Kuće za stanovanje i poslovne zgrade imale su u Knez Mihailovj najpoznatije beogradske porodice koje su se bavile trgovinom, industrijom, zanatstvom, bankarstvom i politikom.

Besplatni časovi francuskog jezika za školarce: NA STAROM GRADU „FRANCUSKI ZA Dž“

Gradnja velelepnih zdanja u Knez Mihailovoj išla je brže od izgradnje objekata komunalne infrastrukture. Knez Mihailovom se najpre išlo preko utabane zemlje koja se leti pretvarala u prašinu, a za kišnih dana u blato. Prvi put je popločana 1876. godine – drvenom kockom. Granitnom kockom ova ulica popločana je posle 1886. godine. Te godine granitnu oblogu dobio je i deo današnje Ulice kralja Petra, od Saborne crkve do Knez Mihailove. Do 1892. godine Knez Mihailova se vodom snabdevala najvećim delom iz Delijske česme. Iste godine Beograd je dobio vodovod. Električno osvetljenje Beograd je dobio 1891. godine, ali prva sijalica nije zasijala u Knez Mihailovoj. Ipak, ona je bila prva koja je dobila ulično električno osvetljenje. Kanalizaciju je Knez Mihailova dobila 1908. godine.

FOTO: Starogradski.com
FOTO: Starogradski.com

Prema nekim pisanjima, Knez Mihailova je prva beogradska ulica koja je zvanično dobila ime. O tome je odlučila uprava varoši Beograda 1870. godine. Drugi izvori kažu da se to dogodilo dve godine kasnije, prilikom drugog imenovanja beogradskih ulica. Bilo kako bilo, izvesno je da Knez Mihailovoj nikada nije menjano ime.

(Starogradski.com)

OSTAVI ODGOVOR