SEBILJ ČESMA: Parče drevnog Sarajeva i osmanske tradicije na Starom gradu

0
64
FOTO: Starogradski.com

Na samom kraju Skadarske ulice, na platou preko puta Bajlonijeve pijace, nalazi se neobična česma velikih dimenzija i kompleksnog arhitektonskog rešenja, koja privlači pažnju kako stranih turista, tako i mnogobrojnih prolaznika. Reč je o “Sebilj česmi”, poklonu grada Sarajeva Beogradu iz 1989. godine koja je replika originala u glavnom gradu Bosne i Hercegovine iz 1913. godine. Pored naše prestonice, kopije sarajevskog sebilja su, kao prijateljski poklon, dobili i Rim, Zagreb i Novi Pazar.

Autor ovog beogradskog zdanja koje neki zovu i “Turska česma”, kao i originala je arhitekta Aleksandar Vitek.

„PORUKA SA NEBA”: Pesma gimnazijalke u finalu Međunarodnog takmičenja poezije Univerziteta Linkoln iz Velike Britanije

Česma je izgrađena od kamena, drveta i bakra. Na betonske temelje je oslonjen osmougaoni postament obložen fino urađenim kamenom iznad kojeg je bogato izvedena drvena konstrukcija sa mušepcima (drvenim rešetkama) i prozračnim otvorima, što daje svojevrstan pečat vitkosti celom objektu. Krovnu konstrukciju karakteriše velika ukrašena streha sa kupolom, pokrivena bakrom, kao završnim elementom. Voda otiče u dva velika monolitna kamena korita. Česma radi “na pritisak” ima dve slavine tog tipa, a trenutno u stanju redovnog “mirovanja” zbog zimske pauze, kao i sve ostale česme i fontane u Beogradu, od 1. novembra.

FOTO: Starogradski.com
FOTO: Starogradski.com

Zanimljivo je da se oko same česme i u okolini, na uglu ulica Cetinjske, Džordza Vašingtona i Skardarske, sakupljaju beskućnici koji se redovno hrane u Crkvenoj kuhinji, smeštenoj nekoliko stotina metara dalje, u Francuskoj ulici, odmah iznad Ambasade Grčke.

ZGRADA SA SVINJSKOM GLAVOM NA VRHU: Simbol nekadašnjeg mesarskog klana (FOTO)

Identična česma nalazi se na Baščaršiji i svojevrsni je simbol grada kao jedini objekat te vrste. U ovom gradu je nekad bilo više sebilja, pa ta brojka ide dotle da je godine 1660. bilo čak 300 ovakvih česmi, ali su u katastrofalnom požaru 1697. godine uništeni svi, pa je ovaj Baščaršiski, naknadno izgrađen 1913. kao bitan spomenik arhitekture svog doba.

FOTO: Starogradski.com
FOTO: Starogradski.com

 

Sebilj ili Sebil je arapska reč koja u bukvalnom prevodu znači „put”, zapravo “zgradu na putu u kojoj ima vode”, ali kao izraz označava dobrotvornu, vrlo staru instituciju, fontanu posebnog oblika na trgovima, na kojoj je prvobitno boravio sebiljdžija koji je punio posude vodom iz korita i besplatno napajao žedne prolaznike. Po osmanskoj tradiciji, Sebilj ili javna česma, građena je na trgovima ili raskrsnicama puteva. Domovina sebilja je Arabija. Njihova gradnja na Balkanu počela je dolaskom Turaka.

(Starogradski.com)

OSTAVI ODGOVOR