TRIDESET GODINA OD OTVARANJA PEŠAČKE ZONE U KNEZ MIHAILOVOJ: Sve kuće Nikole Spasića, velikog srpskog zadužbinara (FOTO)

0
102
FOTO: Starogradski.com

Povodom trideset godina od otvaranja pešačke zone u Knez Mihailovoj ulici, Starogradski.com priprema ciklus tekstova o znamenitostima najpoznatije ulice u Srbiji

Nikola Spasić je bio uspešan kožarski trgovac i svu svoju imovinu zaveštao je svome narodu – da se od njenih prihoda podignu bolnice i unapređuje narodna privreda. Spasić je svoj testament načinio 1912. godine, umro je četiri godine kasnije, a decembra 1922. kralj Aleksandar je ukazom odobrio osnivanje zadužbine. Nekoliko najvećih i najznačajnijih zgrada u Knez Mihailovoj ulici povezano je sa njegovim imenom. Među njima je najpoznatija ona koja tvori prolaz poznat kao Spasićev pasaž, koji se proteže između Knez Mihailove 19 i Obilićevog venca 17.

Nikola Spasić je još za života, godine 1915, videći kako su stradali srpski vojnici u ratu, osnovao zadužbinu – Dom Srpskog invalidskog fonda “Sveti Đorđe”. Taj dom bila je zgrada na uglu Knez Mihailove 37 i Ulice Vuka Karadžića. Ovo je bila kuća Jovana Panđele koja je po projektima Aleksandra Bugarskog bila podignuta oko 1872. godine sa bogato dekorisanom fasadom. Spasić je Panđelinu kuću kupio 1901. godine.

TRIDESET GODINA OD OTVARANJA PEŠAČKE ZONE U KNEZ MIHAILOVOJ: Zgrada Prometne banke u Knez Mihailovoj 26 (FOTO)

Kao i većina velikih srpskih zadužbinara i Spasić je potekao iz siromašne porodice. Rodio se 1838. godine u Beogradu u koji je njegov deda pristigao početkom 19. veka bežeći od Turaka sa juga Srbije. Taj jug Srbije Spasić je veoma voleo i rodnom kraju svojih predaka posvetio je kasnije veliki deo svoje imovine. Težak život, ispunjen nemaštinom pratio je, kako njegovog dedu, tako i njegovog oca, abadžiju. Nikola je učio dva zanata – mumdžijski i lecederski. Najpre je radio u bakalskoj radnji svog strica, a potom u kožarskoj radnji poznatog trgovca Radovana Barlovca. Posle toga se vratio u očevu radnju i počeo da štedi kako bi otvorio svoju.

TRIDESET GODINA OD OTVARANJA PEŠAČKE ZONE U KNEZ MIHAILOVOJ: Kuća Koste Mesarovića nosi duh najlepših gradskih prečica (FOTO)

Prvim zarađenim novcem je 1865. godine u Vasinoj ulici otvorio svoju kožarsku radnju, ali je od početka sanjao o Knez Mihailovoj. San mu se ostvario kada je 1889. godine kupio prvu kuću u broju 33. Kuću je projektovao Konstantin Jovanović i nju mnogi smatraju najboljim ostvarenjem ovog arhitekte u stambenoj arhitekturi Beograda. Zgrada ima prizemlje, dva sprata i specifičan dekorativni krov kojim dominiraju tri kubeta kvadratne osnove, bogato dekorisana.

FOTO: Starogradski.com
FOTO: Starogradski.com

Za Spasića se pričalo da je godinama gledao i priželjkivao imanje Društva “Sloga” koje se nalazilo u Knez Mihailovoj 47, preko puta njegove radnje. Želja mu se ostvarila pred Balkanski rat 1912. godine. Imanje je nekada pripadalo knezu Aleksandru Karađorđeviću.

TRIDESET GODINA OD OTVARANJA PEŠAČKE ZONE U KNEZ MIHAILOVOJ: Spasićev pasaž, jedna od četiri zgrade najvećeg srpskog zadužbinara (FOTO)

U zgradi koja je postojala nalazila se “Beogradska kasina”, u kojoj su se na zabavama okupljali otmeni Beograđani. Upravni odbor Spasićeve zadužbine je staru zgradu srušio i podignuto je novo velelepno zdanje koje je izlazilo na četiri ulice, sa prizemljem u kojem se nalazilo 14 dućana i četiri sprata sa 38 stanova.

FOTO: Starogradski.com
FOTO: Starogradski.com

(Starogradski.com)

 

OSTAVI ODGOVOR