Fijaker stari
Standardna tamburaška verzija sa motivom somborskih i novosadskih ulica
I sobom nosi uspomenu davnu,
Spusti se noćca na drumove puste,
A mesec sija kroz grančice guste.
Dok vetar nosi lišće sa drveća?
Uvelo lišće i proleća sjajna,
Nestade mladost i nestaše snovi.
Kroz puste sate uspavanog grada,
Kočijaš stari pod kaputom drema,
Dok moje srce uspomena nada.
Tamo gde zvezda nad varoši sija,
Gde beše ljubav, gde nestaše cari,
Gde moja mladost nekada se svija.
Istorijski i muzikološki kontekst
Pesma „Fijaker stari“ jedan je od najizrazitijih primera bidermajerske nostalgije i urbane melanholije u starogradskoj muzici panonskog prostora. Nastala u prvoj polovini dvadesetog veka, pesma je pripisivana novosadskim i subotičkim boemskim krugovima, a inspirisana je nestajanjem jedne epohe – epohe konjskih zaprega, kaldrmisanih korzoa i patrijarhalnog mira vojvođanskih varoši pred naletom industrijske modernizacije. Fijaker ovde prerasta u moćnu poetsku metaforu neumitnog proticanja vremena, izgubljene mladosti i usamljenosti pesničkog subjekta koji u kasnim noćnim satima traži utočište u sećanjima.
Sa muzikološkog stanovišta, kompozicija je građena kao elegična romansa u umerenom andante tempu, najčešće u melanholičnom molskom tonalitetu. Melodijska linija verno prati ritmičko kloparanje fijakerskih točkova po kaldrmi, što tamburaški orkestri dočaravaju specifičnim pizzicato potezima i sinkopiranim akcentima na basu i kontri. Odsustvo naglih harmonijskih skokova doprinosi atmosferi meditativnosti i smirene tuge, omogućavajući pevaču da rubato fraziranjem istakne svaku reč teksta.
Interpretacija Zvonka Bogdana, uz orkestar Janike Balaža, učinila je „Fijaker stari“ kanonskim delom panonske starogradske pesmarice. Bogdanova dikcija, obojena prepoznatljivim bačkim akcentom i gospodstvenom uzdržanošću, pretvorila je ovu pesmu u arhetipsku sliku vojvođanskog urbanog pejzaža. Snimak Radio Novog Sada iz sedamdesetih godina prošlog veka ostaje neprevaziđeni standard u kojem se prepliću akustična prefinjenost tambura i duboka lirska ispovest o prolaznosti ljudskog života i nestanku romantičnog varoškog sveta.