Biljana platno beleše
Legenda o Biljani i vinarima na ohridskim izvorima
На охридските извори,
Одоздола идат винари,
Винари, белограѓани!
Кроце терајте карванот,
Да не ми платно згазите,
Платното ми е даровно!
Ако ти платно згазиме,
Со вино ќе го платиме,
Со вино и со ракија!
Не ви го сакам виното,
Туку ви сакам момчето,
Што напред тера карванот!
Istorijski i muzikološki kontekst
Староградската бисер-песна „Билјана платно белеше“ претставува најзначајната охридска градска песна и заштитен знак на градот Охрид и неговото езеро. Сместена на култните Билјанини извори, каде бистрата планинска вода се влева во Охридското Езеро, песната носи автентична слика на средновековниот и преродбенскиот трговски живот. Средбата меѓу момата Билјана, која бели свадбено даровно платно, и караванот на винарите (трговците со вино од Белиград или Белограѓани) прераснува во духовито и шармантно љубовно надигрување во кое виното се одбива заради погледот на момчето што го предводи караванот.
Музиколошката анализа покажува дека песната се одликува со мирен, благороден ритам и елегантна мелодиска линија во народен дурски модус. За разлика од дивите планински ора, охридската градска песна носи отмена смиреност, под влијание на медитеранската и византиската градска култура. Чалгиските состави со ќемане, канон, уд и дајре создаваат кристална звучна слика која асоцира на бистрината на езерската вода и спокојот на охридската чаршија.
Песната ја снимиле и овековечиле легендарните пејачи Никола Бадев, Александар Сариевски, Васка Илиева и ансамблот „Танец“. Таа ужива статус на официјална химна на Охрид и претставува незаменлив споменик на македонската урбана лирика и вековната трговска традиција на Балканот.