Makedonska i balkanska gradska romansa Javni domen (tradicionalna romansa s kraja 19. veka)

Dva galaba

Poznata i kao: Dva gълъba, Dva goluba

Lirska alegorija o dva bela goluba i večnoj vernosti

Tekst pesme
Два г'лаба летаат,
Преку сино небо,
Едниот гука за љубов,
Другиот плаче за разделба.
„Каде леташ, бели брате,
Во овие рани зори?”
„Јас одам кај моето либе,
Да ѝ кажам добра вечер!”
А другиот г'лаб тажи:
„Моето либе замина,
Преку море, во туѓина,
Сама ме остави да мрам!”
Летајте, вити г'лаби,
Поздравете ја земјата,
Љубовта е вечна песна,
Што во срцето не замира!

Istorijski i muzikološki kontekst

Староградската лирска балада „Два галаба“ спаѓа во најпоетските и најнежните творби на македонскиот урбан фолклор од деветнаесеттиот и почетокот на дваесеттиот век. Симболот на двата гулаби што летаат преку синото небо претставува вечна алегорија на двете лица на човечката љубовна судбина: среќата на споделената љубов и трагедијата на разделбата поради печалбарство. Во Македонија, каде што печалбарството било вековна рана што ги празнела градовите и селата, мотивот на птицата што лета кон саканата претставува единствена надеж за пренесување на љубовните поздрави преку морињата и границите.

Музиколошката анализа покажува дека песната се одликува со бавно, лебдечко темпо во природен молски тоналитет. Мелодиската линија мајсторски го имитира гукањето и замавот на гулабовите крилја, со благи падови на краевите на стиховите што создаваат чувство на смирена тага. Чалгискиот состав обезбедува суптилна полифона придружба, каде што виолината и канонот водат интимен дијалог со вокалниот солист.

Песната се наоѓа во златните архиви на Радио Скопје во изведби на Никола Бадев, Александар Сариевски и Ансамблот за народни игри и песни „Танец“. Нејзината безвремена лирска убавина и длабока хуманост ја прават скапоцен бисер на македонската музичка баштина.