Ej, salaši na severu Bačke
Poznata i kao: Salaši na severu Bačke
Pesma koja je postala nezvanična himna Bačke i vojvođanskih salaša
U vama su pisme materinje,
Tu se čuva običaj i slava,
I poštenje što se ne prodaje!
Tambura se čuje sa tavana,
Tu je deda pio ladno vino,
Iz podruma staroga komšije.
Al' salaši ostadoše isti,
Tu se žito kao zlato talasa,
A u sobi ikona na zidu.
Tamburaši, svirajte mi tiše,
Nek' se sete salaši na severu,
Da me više među njima nema!
Istorijski i muzikološki kontekst
Pesma „Ej, salaši na severu Bačke“ predstavlja vrhunac poetskog i muzičkog opusa Zvonka Bogdana i svojevrsnu himnu bunjevačkog i vojvođanskog identiteta. Napisana početkom sedamdesetih godina dvadesetog veka, ova kompozicija je poetski manifest o opstanku tradicionalnog panonskog sveta. Salaši – izdvojena seoska gazdinstva u bačkoj ravnici – u pesmi nisu prikazani samo kao ekonomske jedinice, već kao sveti prostori moralne čistote, porodične harmonije, vere i iskonskog poštenja, nasuprot otuđenju modernog varoškog života.
Muzička struktura pesme donosi raskošnu sintezu vojvođanskog folklora i građanske pesme. Započinje svečanim, himničnim uvodom koji postavlja ozbiljan, arhaičan ton, da bi se potom razvila u postojani, dostojanstveni tamburaški ritam. Zvonko Bogdan koristi autentični bunjevački dijalekat („pisme materinje“, „or'o gnezdo svio“), čime stihovima daje izrazitu etnomuzikološku autentičnost. Tamburaški orkestar pod vođstvom Janike Balaža u ovoj numeri demonstrira punu snagu orkestarskog muziciranja: duboki basovi i baritoni stvaraju postolje nad kojim lebde zvonki tonovi primaša, simbolizujući prostranstvo ravnice i visinu panonskog neba.
Značaj ove pesme prevazilazi granice estrade; ona je uvrštena u brojne antologije vojvođanske književnosti i muzike kao ključni dokument o kulturi salaša. Snimljena za PGP RTB, pesma je postala obavezni deo kulturnih svečanosti i zvučni amblem Subotice, Sombora i čitavog Podunavlja.