Kraj jezera jedna kuća mala
Poznata i kao: Kraj jezera kuća mala
Lirska pesma posvećena Paliću i jezerskoj tišini
Tu je ona nekad stanovala,
Tu je cveće najlepše cvetalo,
Tu je meni srce zaigralo.
Mislio sam da me ona voli,
Al' uvelo cveće u dolini,
Osta' samo u srcu da boli.
Na jezeru čamac usamljen stoji,
A na vrbi kraj obale puste,
Tuguje slavuj i suze roni.
Srušili je vetrovi i vreme,
Samo senka u sutonu drema,
I uspomene na davne dane.
Istorijski i muzikološki kontekst
Pesma „Kraj jezera jedna kuća mala“ jedno je od najsuptilnijih nostalgičnih svedočanstava vojvođanske građanske lirike. Pesmu je stvorio Zvonko Bogdan, vezujući njenu radnju i atmosferu za jezero Palić kraj Subotice – mondensko banjsko lečilište i izletište srednjoevropskog građanstva s kraja devetnaestog i početka dvadesetog veka. Palić je u to vreme bio prostor secesijskih vila, drvenih kupališta, cvetnih aleja i promenada, a ova pesma donosi poetsku rekonstrukciju jednog prohujalog sveta kroz prizmu izgubljene mladalačke ljubavi i prolaznosti materijalnih tragova sreće.
Muzikološki posmatrano, pesma je građena u tradiciji sentimentalne panonske romanse. Karakteriše je umeren tempo, sa čistim harmonijskim nizom u kom se prepliću osnovni molski i durski akordi. Melodijski luk je zaobljen i pamtljiv, sa specifičnim pauzama koje omogućavaju interpretatoru da unese uzdah i uzdržanu tugu. U tamburaškom aranžmanu posebno mesto zauzima deonica prim-tambure (bisernice), čiji visoki tonovi simbolizuju treperenje jezerske vode i vetra u granama žalosnih vrba, dok basprimovi donose toplu, nostalgičnu pratnju.
Izvođenje Zvonka Bogdana u pratnji tamburaškog orkestra Janike Balaža obeleženo je diskretnim bidermajerskim manirom: bez patetike i vike, pevač donosi priču kao intimno sećanje na kuću koje više nema i ljubav koja je nestala u maglama vremena. Zbog toga je pesma postala jedan od simbola Palića i Subotice, ali i nezaobilazni deo antologije jugoslovenske starogradske baštine.