Kreće se lađa francuska
Poznata i kao: Izgnanici
Potresna himna izbeglištva i čežnje za otadžbinom
Sa pristaništa solunska,
Transport se kreće ranjenih,
Srpskih junaka preteških!
I crnu zemlju celiva,
Zbogom, o zavičaju moj,
U grob me nosi teški boj!
Gde plavi more i taj žal,
Da l' će se ikad vratiti,
Otadžbinu zagrliti?
Kroz morski talas i taj jad,
Čuvaj nam ranjenike te,
Za nove bitke i pobede!
Istorijski i muzikološki kontekst
Istorijska pesma „Kreće se lađa francuska“ spada među najpotresnije himne bola, nade i savezničkog prijateljstva iz perioda Prvog svetskog rata. Autor stihova je pešadijski pukovnik Branislav Milosavljević, koji je pesmu napisao pod prvobitnim nazivom „Izgnanici“ u Solunu 1916. godine, čekajući ukrcavanje ranjenih i iscrpljenih srpskih vojnika na francuske sanitetske brodove koji su ih prevozili na oporavak u Bizertu i druge luke severne Afrike. Pesma svedoči o tragediji jedne generacije koja u teškim ranama napušta balkansko tlo, ne znajući da li će ikada više videti rodnu grudu.
Muzička potka pesme je izrazito svečana i elegična. Kreće se u umerenom andante tempu, sa pravilnim četvorotaktnim frazama u molu koje dočaravaju tromo ljuljanje teškog prekookeanskog broda na nemirnom moru. U ritmičkom smislu, prisutan je umereni marševski korak, ali potpuno podređen vokalnoj ekspresiji žalosti i pijeteta. Pesma ne slavi ratničku pompu, već tiho dostojanstvo mučenika koji u bolu celivaju poslednju šaku zavičajne zemlje.
Pesma je postala integralni deo srpske nacionalne muzičke memorije, a izvodili su je solisti Radio Beograda, vojni orkestri i akademski horovi. Predrag Gojković Cune i Živan Milić ostavili su uzvišene vokalne zapise koji svedoče o dubokom etičkom i istorijskom značaju ove kompozicije, čuvajući trajnu zahvalnost francuskim mornarima i sećanje na herojstvo srpskih vojnika.