More sokol pie

Македонската епско-лирска народна песна „Море сокол пие“ претставува еден од најмоќните музички симболи на македонската борба за слобода од илинденскиот и комитскиот период на почетокот на дваесеттиот век. Митската слика на соколот кој пие вода на реката Вардар претставува архаичен словенски и балкански топос: соколот е персонификација на будноста, храброста и непокорот. Неговата средба со четата од седумдесет комити предводени од војводата (во песната персонифициран преку легендарниот Јане Сандански) носи возвишен завет за жртва во име на татковината.

Музиколошката анализа покажува дека песната е изградена во раскошен, слободен седумоосмински или деветоосмински ритам, кој мајсторски ја доловува тежината на ноќниот марш низ планинските превои. Мелодиската линија има херојски, машки карактер, со широки вокални распони и долго задржување на тоновите на рефренските повици („Јане, мори...“). Чалгиските и народните состави со зурли, тапани, гајди и кавали ѝ даваат на оваа песна извонредна драматична сила и епска монументалност.

Песната ја снимиле и прославиле доајените на македонскиот мелос Никола Бадев, Александар Сариевски, Васка Илиева и ансамблот „Танец“, додека во поново време ја обработуваа и рок и етно-состави. „Море сокол пие“ претставува бесмртен паметник на македонската национална историја, во кој природата, птицата и човекот се сплотени во единствен порив за слобода.