Osam tamburaša s Petrovaradina
Poznata i kao: Osam tamburaša
Originalna verzija posvećena orkestru Janike Balaža na Petrovaradinskoj tvrđavi
To je pesma moja i pesma mog dilbera!
Nek' se toči vino u kristalne čaše,
Nek' se pesma ori sa Petrovaradina!
Sviraće mi noćas pesmu sa Dunava,
Gledaću u oči, ljubiću do zore,
Dok se ne probude petrovaradinski dvori!
Kraj tebe je moja varoš zaspala,
A ja noćas pijem, nikom mira ne dam,
Dok tambure ječe, u oči je gledam!
Dok u krilu držim moju zvezdu sjajnu,
Tamburaši moji, svirajte mi tiše,
Da je ne probudim nikada više!
Istorijski i muzikološki kontekst
Pesma „Osam tamburaša s Petrovaradina“ predstavlja jedno od najpopularnijih i najreprezentativnijih autorskih dela novijeg starogradskog i tamburaškog repertoara, koje je steklo status neprikosnovenog klasika. Tekst i osnovnu melodiju stvorio je slikar, pesnik i scenograf Ratko Šoć, rodom iz Danilovgrada, koji je tokom studentskih i umetničkih dana provedenih u Novom Sadu bio opčinjen atmosferom Petrovaradinske tvrđave i muzikom tamburaša. Pesma je nastala kao iskren omaž legendarnom orkestru Janike Balaža, koji je decenijama bio zvučni simbol Tvrđave i Novog Sada, privlačeći boeme, državnike i umetnike iz celog sveta.
U muzičko-teorijskom smislu, pesma je izvanredan spoj varoške himničnosti i tamburaške strasti. Započinje dramatičnim, rubato pokličem („Zaustavite Dunav i kazaljke stare“), koji funkcioniše kao ubedljiv poetski i muzički uvod pre nego što pređe u umereni, plesni dvočetvrtinski ritam sa snažnom ritmičkom pulzacijom kontre i begeša. Refren nosi izuzetnu melodijsku prohodnost i vedrinu, dok modulacije oslikavaju kontrast između unutrašnjeg nemira zaljubljenog čoveka i monumentalnog mira Dunava. Zvuk osam instrumenata – od bisernice do basprima – stvara pun, orkestarski kolorit koji dočarava ambijent tvrđavskih bedema u zoru.
Pesma je postala zaštitni znak Zvonka Bogdana, koji ju je snimio uz samog Janiku Balaža, obezbedivši joj trajno mesto u kolektivnoj memoriji. Kroz nju Petrovaradinska tvrđava i Novi Sad nisu samo geografski toponimi, već mitska mesta gde se susreću umetnička sloboda, kafanski dert i aristokratska uglađenost vojvođanskog tamburaštva.