Od kako je Banja Luka postala
Poznata i kao: Otkad je Banja Luka postala
Arhaična pesma o lepoti banjalučkih devojaka i Vrbasu
Nije ljepša udovica ostala,
K'o što bješe Džafer-bega kaduna,
Lijepa ti je, mila majko, k'o vila!
Zaprosio travnički muftija,
Zaprosio banjalučki kapetan,
Ona ne šće nikog od gospode!
Što joj kuje đerdane od zlata,
Što joj veze po svilenom platnu,
I miluje njena njedra bijela!
„Šta će meni silno blago i vlasti,
Kad ja nemam kujundžije mlađanog,
Da mi mladost u sevdahu pozlati!”
Istorijski i muzikološki kontekst
Antologijska sevdalinka „Od kako je Banja Luka postala“ predstavlja jedno od najlepših poetskih i muzičkih svedočanstava o krajiškom gradskom životu i ženskoj emancipaciji unutar tradicionalnog islamskog društva Bosne i Hercegovine u osmanskom periodu. Pesma opeva ponosnu i prelepu udovicu Džafer-bega, koja odbija najuglednije i najmoćnije prosce tog doba – sarajevskog kadiju, travničkog muftiju i banjalučkog kapetana – birajući umesto njih mladog zanatliju, kujundžiju. Time pesma afirmiše iskreno ljubavno osećanje i lepotu zanata nasuprot autoritetu moći i bogatstva.
U muzičko-teorijskom smislu, pesma je remek-delo tradicionalnog urbanog sevdaha. Izvodi se u odmerenom, dostojanstvenom tempu sa suptilnim rubatom koji prati bogatstvo teksta. Lestvična struktura pripada tradicionalnom orijentalnom makamu, sa karakterističnim melizmima na dugim vokalima koji zahtevaju izuzetnu pevačku tehniku i kontrolu glasa. Svaka strofa donosi dramsku gradaciju koja kulminira kaduninim prkosnim odgovorom proscima.
Pesmu su u antologiju uveli velikani sevdaha poput Zaima Imamovića, Safeta Isovića, Himze Polovine i Nade Mamule. Njihove interpretacije, zabeležene u arhivima Radio Sarajeva i Radio Beograda, svedoče o pesmi kao vrhunskom umetničkom dokumentu koji na autentičan način povezuje istorijski ambijent stare Banjaluke sa vanvremenskom porukom o pobedi ljubavi nad društvenim stegama.