Poljem se vija
Poznata i kao: Poljem se vija oj zor delija
Vrhunac podgoričkog gradskog melosa u interpretaciji Ksenije Cicvarić
Mlada đevojka,
Rukom previja, oj zorice,
Struk od bosiljka.
Svoju đevojku:
„Što ti se vije, kćeri moja,
Struk od bosiljka?”
Od moga jada,
Jer moj se dragi, mila majko,
Drugom oprema!”
Biće ti suđeno,
Ko tebe ljubi, kćeri moja,
Srce mu je vjerno!”
Istorijski i muzikološki kontekst
Tradicionalna lirska pesma „Poljem se vija“ pripada najlepšem sloju crnogorske i hercegovačke građanske i seoske vokalne tradicije, a u tekstualnom pogledu čuva arhaičnu ijekavicu i refrensko prizivanje zore („oj zorice“). U pesmi se susreću motivi prirode i unutrašnje drame mlade devojke: svijanje struka bosiljka (svete biljke ljubavi, čistote i obrednog mirisa) simbolizuje devojčino duševno savijanje pod teretom saznanja da se voljeni mladić ženi drugom. Kroz nežan i saosećajan dijalog majke i kćerke gradi se arhetipski odnos utehe i verovanja u sudbinsku pravdu.
Muzikološka analiza ukazuje na arhaičnu lestvičnu osnovu sa uskim intervalskim rasponom, tipičnim za crnogorsko i hercegovačko pevanje. Pesma se izvodi u sporom tempu, sa naglašenim rubatom i karakterističnim dugim tonovima na refrenskim uzvicima. Melodijski profil odlikuje se izuzetnom mekoćom i melanholijom, koja se znatno razlikuje od ratničkih epskih deseteraca, pokazujući suptilnu lirsku dušu dinarskog i primorskog čoveka. Pevački stil zahteva kristalno čist vokal i duboko emotivno udubljivanje u tekst.
Antologijsku interpretaciju ove pesme ostvarila je neprikosnovena primadona podgoričkog i crnogorskog melosa Ksenija Cicvarić, čiji je zvonki i prefinjeni glas podario ovoj pesmi status remek-dela. Pored nje, pesmu su izvodili i Branko Perović i horovi Radio Titograda, čuvajući uspomenu na vanvremensku lepotu crnogorske lirske baštine.