Još ne sviće rujna zora
Poznata i kao: Podgorica
Najpoznatija gradska lirska pesma Crne Gore o noćnom bdenju i čežnji
Još ne trepti vranac konj,
Sedi momče pod pendžerom,
I uzdiše za njom:
Otvori mi vrata,
Da ti vidim b'jelo lice,
I đerdan od zlata!
Podgorica mirno spi,
Samo moje tužno srce,
Pod prozorom bdi!”
Mrak se gusti vije,
Ko za dragom noćas pati,
Mirnog sanka nije!
Istorijski i muzikološki kontekst
Pesma „Još ne sviće rujna zora“ predstavlja najslavniju podgoričku gradsku pesmu i nezvaničnu himnu grada Podgorice i crnogorskog građanskog melosa. Nastala u devetnaestom veku u ambijentu Stare varoši, ispod Sahat-kule i na obalama Morače i Ribnice, pesma donosi klasičnu noćnu serenadu zaljubljenog mladića koji bdi pod pendžerom svoje drage dok čitav grad počiva u miru. Stih „Ponoć kuca sa saata, Podgorica mirno spi“ nosi u sebi neprolaznu toponimsku i istorijsku vrednost, oživljavajući vreme kada je varoški ritam meren zvonom turske sahat-kule.
Muzikološka građa kompozicije odlikuje se prefinjenim, umerenim andante tempom sa izraženom sevdalijskom melodikom. Melodija teče u mekom molu, sa prepoznatljivim uzlaznim frazama koje podražavaju mladićev ljubavni vapaj i noćnu tišinu. U izvođenju se insistira na dostojanstvenom, gospodskom tonu; to nije gruba kafanska buka, već intimna pesma izgovorena u pola glasa pod devojčinim prozorom. Narodni i tamburaški orkestri podvlače ovu atmosferu diskretnim harmonijama violine, harmonike i basa.
Pesmu je proslavila Ksenija Cicvarić, čiji je snimak za Radio Beograd postao temelj crnogorske diskografske baštine. Pored nje, pesmu su u antologiju uvrstili Predrag Gojković Cune, Branko Perović, Šaban Šaulić i brojni vokalni ansambli. „Još ne sviće rujna zora“ ostaje najčistiji simbol podgoričkog identiteta i dokaz o vanvremenskoj lepoti stare balkanske gradske pesme.