Voljelo se dvoje mladih
Poznata i kao: Žute dunje
Potresna priča o Fatimi i Mirku i žutim dunjama iz Carigrada
Šest mjeseci, i godinu,
Pa su htjeli da se uzmu,
Al' im ne da zla sudbina.
Ni rodbina s obe strane,
Rastaviše dvoje mladih,
Na dva groba, na dve strane.
A iz momka struk zumbula,
Pa se viju i prepliću,
Kao da se opet ljube.
Roneć' suze niz obraze:
„Što u životu rastavih,
U grobu se sastaviše!”
Istorijski i muzikološki kontekst
Tradicionalna balada „Voljelo se dvoje mladih“ (poznata i kao „Žute dunje“) spada u najpotresnija lirska ostvarenja sevdalijskog i balkanskog folklora. Motiv dvoje mladih čija ljubav biva zabranjena i prekinuta zbog krutih socijalnih ili porodičnih normi predstavlja arhetipsku temu svetske književnosti (poput Romea i Julije), koja u balkanskom ambijentu dobija specifičan fatalistički rasplet. Biljni metamorfozam – nicanje ruže i zumbula iz njihovih grobova i njihovo preplitanje preko humki – drevni je mitološki topos koji slavi večni trijumf ljubavi nad smrću i roditeljskom tiranijom.
U muzičko-teorijskom pogledu, pesma je građena kao elegična tužbalica u izrazito sporom tempu sa slobodnim rubato fraziranjem. Melodija se kreće unutar tamnog mola sa karakterističnim orijentalnim melizmima koji prate tragičnu kulminaciju. Pevač u ovoj pesmi mora doneti iskrenu tugu i pijetet, vodeći slušaoca od nežnog opisa početka ljubavi do tragičnog prizora majčinog kasnog kajanja nad grobovima.
Kultnu popularnost u modernom dobu pesma je stekla kroz kultni film Ademira Kenovića „Kuduz“ (1989), u maestralnoj obradi Gorana Bregovića i vokalnom izvođenju Davorina Popovića. Pored te verzije, antologijske interpretacije ostavili su velikani sevdaha Himzo Polovina i Beba Selimović. Pesma ostaje nezaboravni spomenik tragičnoj čistoti mladalačke ljubavi.