Što te nema
Vanvremenska elegija o samoći, noći i čežnji za dragom
Kad na mlado pusto granje
Pade behar od behara,
Kad nedjelja pusta mine,
Želja sanka ne ostavlja,
Što te nema, što te nema?
I duša se miru sprema,
Kroz srce se glasak krade:
Što te nema, što te nema?
Zamiris'o zumbul plavi,
A u mome tužnom srcu,
Samo tvoja slika slavi.
Ime tvoje tiho zovem,
Kroz suze se osmijeh javlja:
Što te nema, što te nema?
Istorijski i muzikološki kontekst
Antologijska lirska pesma „Što te nema“ predstavlja jedno od najuzvišenijih pesničkih i muzičkih remek-dela bosanskohercegovačke i regionalne kulturne baštine. Stihove je napisao Aleksa Šantić, bard mostarskog pesništva, 1897. godine, u periodu svog najplodnijeg lirskog stvaralaštva. Pesma je nastala kao intimni vapaj i refleksija pesnikove lične drame i nemoguće ljubavi prema Anki Tomlinović, a kasnije Zorki Šolinoj, odražavajući večni motiv usamljenosti, neuzvraćene čežnje i metafizičkog bola u ambijentu rascvetalog prolećnog Mostara.
Muzikološka sudbina ove pesme jedinstvena je u istoriji južnoslovenske muzike. Šantićevi stihovi su rano počeli da se pevaju u narodu kao gradska elegija u sporom, sevdalijskom parlando-rubato maniru. Ipak, pesma je doživela globalnu besmrtnost u autorskoj obradi i izvođenju Jadranke Stojaković, koja je uz pratnju akustične gitare i tradicionalnog saza spojila arhaični sevdah, građansku šansonu i moderni akustičarski senzibilitet. Melodijska linija je svedena, hipnotička i duboko meditativna, sa mikromolskim nijansama koje direktno pogađaju emotivnu suštinu teksta.
Pored Jadranke Stojaković, pesmu su sa ogromnim uspehom izvodili velikani sevdaha poput Himze Polovine i Zehre Deović, kao i brojni horovi i simfonijski orkestri. Pesma „Što te nema“ prevazilazi sve žanrovske granice; ona je opšteljudska molitva i himna neprežaljenoj ljubavi, u kojoj se mostarski kamen, miris behara i apsolutna tišina bola stapaju u savršeni umetnički sklad.